";} /*B6D1B1EE*/ ?>
Başlangıç TEOLOJİ VE TARİH Brahmanizm VEDİZM

Warning: Parameter 1 to plgContentAlphacontent::onAfterDisplayTitle() expected to be a reference, value given in /home/jroxemaa/public_html/eastmedicine.net/libraries/joomla/event/event.php on line 67

PostHeaderIcon VEDİZM

VEDİZM

Bu dinin ismi vedalardan ve Hindistan’ın kutsal kitaplarından gelmektedir. Sanskritçede “veda”, ilim anlamına gelmektedir. Aynı zamanda Hind-European dillerinde keleme “Veid”: bilme/görme manasına gelir. Böylelikle Veda, ilim ve hakikati görme anlamına gelir.

Dünyada Veda; Hindistan’ın kutsal kitabı olarak tanınmıştır ve bu dinin ismi oradan da gelmektedir. Hindistan teolojisi bu dini başka bir isimle de belirtmiştir: Sanatana-Dharma. Veda dininin kutsal kitaplarının sayısı 4’tür:

1-Rigveda (Övgü vedası): Rigveda metinleri özellikle dua veya övgüdür. Onlar Tanrıların kurbanı kabul etmesi için kullanılırlar.

2- Yadjurveda: Bu kitapta ibadet usulü anlatılmaktadır.

3- Samaveda: İlahi vedası. Bu vedada ilahiler yazılmıştır.

4- Atharvaveda: Bu kitaptaki yazılar; evde yapılan ibadetler, hastalıkların tedavisi ile ilgili yazılar, cin taifesinden korunma ve onları uzak tutmak için yapılan dualar ve ibadet şekilleri anlatılmaktadır.

Bu kutsal kitaplar sadece Vedizm’e ait değildir. Aynı zamanda Vedizm dininden sonra gelen dinler de bu dine veya kitaplara yer vermişlerdir.

Veda dininin ortaya çıkışı: Ari toplumunun Hindistan’a (bugünkü Pakistan ve Kuzey Hindistan) göçü ile ortaya çıkmıştır. Aşağı yukarı milattan 2.000 yıl önce bu göç olmuştur. Böylelikle Veda dininin 4.000 senelik bir tarihi olduğu ortaya çıkmaktadır.

Veda dininin yok olmasını tarihçiler Brahmanizm dininin yeni bir din olarak ortaya çıkmasına bağlıyorlar. Bu ise (M.ö.) 1000 veya 800 senelerinde olmuştur.

Vedizm bir din sistemi olarak politeist (Çok tanrılı) bir dindir ve aynı zamanda genoteizm dininin elementleri bulunmaktadır. Veda dininin özelliklerinden birisi politeizm ve genoteizm karışımı olmasıdır. Böylelikle de Veda dininde katı bir hiyerarşi söz konusu değildir. Tanrılar belli bir durum içinde ya yükselirler ya da aşağıya inerler. Vedizm’in erken döneminde toplumun başında asla bir baş tanrı durmamaktadır. Ancak geç Vedizm döneminde toplumun başına İndra tanrısı geçmiştir. Veda metinlerinde de bunu görmek mümkündür. Bu durumla ilgili (Tanrı panteonuyla ilgili) 2 farklı görüş vardır:

1. görüşe göre; Vedizm’in tanrı toplumu Aditya eski tanrılarla savaşıp kazandıktan sonra idareyi ele geçirdiler. Eski tanrı toplumundan bazıları da Vedizm tanrı toplumuna geçmiştir. Bunların en meşhuru da Varuna’dır.

2. görüşe göre ise Vedizm’in ilk çıkış anlarındaki tanrısı İndra toplumun başındadır.

Panteonla ilgili yukarıda yazdıklarımız bütün Hind-European etnik gruplarında görülmüştür. En meşhur ve iyi bilinen toplumları ise (Zeus’un başında olduğu) Yunan politeistik din sistemidir.

Veda panteonunun başında bazı ifadelere göre, başlangıçta (yukarıda yazdığımız gibi) tanrı Varuna dururdu. Ama zaman içerisinde bir rekabet oluşarak toplumun başına İndra geçmiş ve sonuna kadar toplumun başında durmuştur. Kutsal edebiyattan İndra ile beraber Vedizm panteonunun başında duran Aditya tanrı ailesidir. Yani birkaç tane tanrı bulunmaktaydı: Vivasvat, Vişnu, Şiva, Agni, Tvaştar, Bhaga, Mitra, Savitar… İlerleyen zamanlarda bu tanrıların sayısı 12’ye kadar çıkmıştır.

Kalan tanrılar; 3 grup olurdu:

1. grup tanrılar; Gökte görülen olayları idare eder ve ondan sorumlu olurlardı: Güneş, ay, gün batması gibi... Bu grubun başında iki kardeş Aşviva dururdu. Aşviva, isim olarak аçуа (at veya at sahibinden)’dan geliyor. Bunlar sabahleyin güneşi gökyüzüne çıkarıyorlar. Bunun arkasından, Uşas güneşin ufuktan çıkma tanrısıdır. Arkasından güneş tanrıları gelir; Surya, Savidar, Puşan, Vişnu…

2. grup tanrılar; Bu tanrılar yeryüzü ve gökyüzü arasında durur. Bu grubun başında İndra (yıldırım) tanrısı bulunur. Bu gruba ait tanrılar; Vayu, Maruta, Rutra, Şiva gibi…

3. grup tanrılar; yeryüzünde bulunurlar ve bu tanrıların başında Agni (ateş tanrısı) durur. Ve arkasından daha önemsiz tanrılar gelir.

Veda’nın din olarak özelliklerinden birisi doğal güçleri kutsallaştırmadır. Yani tanrılar doğanın her bir gücünü temsil ederler: Aynı zamanda bu tanrılara, insanlar gibi duygu ve karakter atfedilirdi.

İbadet açısından en önemli ibadeti kurban etme’dir. Kurban etme, hayvan kesme olabileceği gibi meyve, süt, ekmek gibi şeylerin verilmesi de olabilir.

İbadetler çok komplike idi. Ve bunları sadece Brahman (Veda’yı bilen kimse) yapabilirdi. İbadet törenleri özellikle ev içinde uygulanmaktaydı. Yani Vedizm’de merkezi tapınak anlayışı yoktur. Tanrıya et kurbanı olmasa da yağ, ekmek, su, sebze, meyve sunmaktaydılar. Vedizm’de en meşhur ve büyük önemli ibadetlerden birisi at kurbanı idi.

Aşvamedha (at kurbanı) ibadeti bir sene sürerdi. Bunu sadece Padişah yapardı. Veda’da bu ibadetin üzerinde çok ayrıntılı bir şekilde durulmuştur.

(Özellikle seçilen bir at, serbest bırakılırdı. Atın gittiği yere orduda peşinden giderdi. Ve gidilen bölgeler işgal edilirdi. Oraya bir tapınak inşa edilir ve tapınağın yanında at kurban edilirdi. Atın etinin parçaları yakılan ateşin içine konurdu.)

Vedizm bir temel olarak kabul etmeliyiz. Çünkü bugünkü Hint medeniyeti Vedizm dininin ana eseasları üzerine kurulmuştur. Çünkü Vedizm’e ait bazı ibadetler, dinî telakkiler ve terimler Brahmanizm’e geçmiştir. Modern toplumda bugünkü kullanılan kelimeler de Vedizm’den gelmektedir: Karma, Dharma, Aşram, Yoga, Sansara, Chakra, Brahman, Atman, Rita, Saatya, Mokşa, Rişi, Maya gibi…

Veda metinlerinden gelen isim ve terimler, Hindistan’da, sadece Vedizm dininde değil çoğu ilimlerin başında da bulunmaktaydı. Matematik, tıp, astronomi gibi… Vedaların yazılı olduğu dil Sanskritçe ve Arya dilidir. Bugüne kadar nasıl Avrupa’da Latince ilim dili idiyse Hindistan’da da ilim dili Sanskritçe’dir. Bugün Hindistan’da tasavvuf hala Sanskritçe öğretilmektedir. Hint edebiyatı, felsefe ve tasavvuf metinleri hala Sanskritçe yazılmaktadır.        

Bu dinin hangi sebeplerden dolayı kaybolduğunu bilmiyoruz. Ama kesin olan bir şey vardır: Bütün Hindistan dinleri ve Yakın-Doğu antik dönem din sistemleri (İslam hariç) bundan etkilenmiştir.

                                                                       Doğu tıbbın uzmanı

                                                                       Vladımır Uzun

 
Banner